Πέμπτη, 5 Μαρτίου 2009

Γενικότερα περί Παιδείας

Επεκτείνοντας σχετικά τη θεματολογία του ιστολογίου δημοσιεύω ένα γράμμα μου στην Ελευθεροτυπία το οποίο -μαντέψτε- δεν δημοσιεύτηκε ποτέ.

ΒΑΡΒΑΡΟΙ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΒΑΡΒΑΡΩΝ


Καλησπέρα σας,

Είμαι κι εγώ ένας από τους αριστούχους του γενικού λυκείου, με πολλά αποκομισθέντα μόρια από τις πανελλαδικές εξετάσεις του. Τα ονόματα, τα πρόσωπα και οι καταστάσεις είναι ήσσονος σημασίας. Σας γράφω απλώς για να εκφράσω την αγανάκτηση, το παράπονο και τη γνώμη μου για το φιάσκο το οποίο ονομάζεται πανελλαδικές εξετάσεις, για το τι πιστεύεται γι’ αυτό και τι πραγματικά ισχύει. Έχω την αφέλεια να πιστεύω ότι τα γράμματα τα οποία δημοσιεύετε κατά καιρούς είναι πραγματικά, έχω την αφέλεια να πιστεύω ότι το γράμμα μου αυτό θα διαβαστεί, θα αξιολογηθεί και θα έχει ίδιο δικαίωμα με οποιοδήποτε άλλο στη δημοσίευση, πως ένας απλός πολίτης χωρίς «δόντια», τανάλιες και μέσα έχει δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση.

Το «λούκι» αυτό, στο οποίο μπαίνουν και βγαίνουν από το πουθενά εκατό χιλιάδες δεκαεφτάρηδες το χρόνο έχει ήδη πολλά στραβά κι ανάποδα, έχει όμως πολύ πλάκα και ιδιαίτερο ενδιαφέρον ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό του, το πως η κοινωνία (ο περίγυρος, τα Μ.Μ.Ε. κ.τ.λ.) σ’ αυτή την όμορφη χώρα αντιμετωπίζει τους επιτυχόντες των εξετάσεων αυτών. Μένει –για κάποιο λόγο, σε πείσμα όλων των ερευνών τύπου PIZA κ.τ.λ.- η εντύπωση ότι οι επιτυχόντες αυτοί διαθέτουν μεγάλη επιστημονική επάρκεια επάνω στα αντικείμενα στα οποία υποτίθεται ότι εξετάσθηκαν και είναι έτοιμοι να ατενίσουν το μέλλον και ν’ ανταπεξέλθουν με ευχέρεια στο μελλοντικό επιστημονικό τους έργο. Είναι, παρ’ όλα αυτά, τουλάχιστον σε όποιον βρίσκεται μέσα στο χώρο (θέλω να πιστεύω), πρόδηλο το γεγονός ότι το συμπέρασμα αυτό απέχει παρασάγγας από την πραγματικότητα.

Δεν καταλαβαίνω, αλήθεια, το πως και το γιατί χαρακτηρίζονται τα θέματα ως απευθυνόμενα σε «καλούς γνώστες (π.χ.) των μαθηματικών ή της φυσικής». Σας διαβεβαιώνω αγαπητοί αναγνώστες, ο βαθμός στον οποίο λάβαμε γνώσεις αληθινών μαθηματικών, ή έστω, οι βάσεις για τις γνώσεις που θα έλθουν, καλλιέργεια του επιστημονικού και κριτικού πνεύματος είναι εφάμιλλος του βαθμού στον οποίο εγώ είμαι εξπέρ στο τρομπόνι (ναι, δεν έχω περάσει ποτέ έξω από Ωδείο). Είναι αξιοθαύμαστο το να μιλάμε για άξιους επιστήμονες, για αριστούχους των μαθηματικών, όταν η προσέγγιση που γίνεται στο μάθημα είναι απροκάλυπτα βαθμοθηρική, όταν η προσέγγιση αυτή περιλαμβάνει την αποστήθιση τεχνασμάτων, επί λέξει θεωρίας, ασκήσεων (!!) και τη σαφή αποθάρρυνση του μαθητή από το να καλλιεργήσει στον οποιονδήποτε βαθμό τις ανησυχίες του, τις πιο δημιουργικές απορίες του και γενικότερα την πλήρη απαξίωση του γνήσιου επιστημονικού, ανήσυχου και κριτικού πνεύματος. Όταν ανερυθρίαστα και με επικρότηση του κοινού εκφέρονται στην τάξη απόψεις όπως χαρακτηριστικά είχα ακούσει «Εντάξει, δεν πειράζει, ελάτε τον Ιούλιο να σας εξηγήσουμε τι γίνεται, απλά μάθετέ το απ’ έξω τώρα.». [Γιατί όχι άλλωστε, οι καθηγητές (ιδιαίτερα των φροντιστηρίων) τη δουλειά τους κάνουν, το ψωμί για την οικογένειά τους βγάζουν και από τη στιγμή που το σύστημα τούτα ζητάει αυτά και θα κάνουν. Αλλού θα πρέπει να αναζητηθούν οι ευθύνες – αυτό όμως το γράμμα μου δεν αφορά αυτήν την κουβέντα.]

Οι αριστούχοι, και δεν αποτελεί αυτό μυστικό, των εξετάσεων του κράτους μας, οι φερόμενοι στις εφημερίδες, στα περιοδικά και στις λοιπές έντυπες πασαρέλες των ημερών ως οι λαμπαδηδρόμοι της επιστήμης, ως η έμψυχη συνέχεια των αρχαίων Ελλήνων (είναι αλήθεια αξιοθαύμαστο το πως καταφέραμε να καταστρέψουμε τόσο μεγάλο έργο διαφωτισμού και αφύπνισης σε τόσο λίγο χρόνο με το παρόν σύστημα, το πόσο γρήγορα και δραματικά καταφέραμε να αδρανοποιήσουμε γενιές και γενιές) δεν είναι παρά τα λεγόμενα «παπαγαλάκια», δεν είναι παρά στρατιώτες καλά εκπαιδευμένοι στο να κατακτούν το τίποτα, για το οποίο τίποτα και επιβραβεύονται. Είναι άνθρωποι οι οποίοι πολλές φορές και λόγω της διαδικασίας αυτής καταλήγουν στο να μισούν τις επιστήμες και να τις έχουν στο μυαλό τους συνδέσει αποκλειστικά με τον τρόπο απόκτησης χρημάτων, κοινωνικού κύρους ή οποιασδήποτε άλλης αρρωστημένης σκέψης έχει καταφέρει να γίνει έρμαιο το ελληνικό πανεπιστήμιο.

Αυτά τα ολίγα από εμένα, ήθελα απλά να φωνάξω το παράπονό μου και να ενημερώσω όποιους ίσως δεν τυγχάνει να γνωρίζουν τι συμβαίνει στα ελληνικά λύκεια, όπως π.χ. τους πανεπιστημιακούς (και μπορείτε να το επιβεβαιώσετε αυτό) οι οποίοι διαμαρτύρονται κάθε τόσο για το επίπεδο της σκέψης των φοιτητών τους.

Πάτρα, 26/6/2008
Θέμης Πανταζάκος

Με ειλικρινή εκτίμηση

9 σχόλια:

  1. +1 σε καθε λεξη που εχεις γραψει.
    Πιο παπαγαλοι ειναι οι μαθητες της θετικης/τεχνολογικης παρα αυτοι της θεωρητικης εν τελει. Γιατι οταν τρομοκρατεις τον μαθητη απο τη στιγμη που παταει το ποδι του στο λυκειο λεγοντας "αν δεν διαβασετε φετος μαθηματικα, δεν θα γραψετε τιποτα σε 2 χρονια" και αν αργοτερα συνεχιζεις να του λες πως ειναι ανεπαφος και ανιδεος, καμια εμψυχωση και καμια ουσιαστικη βοηθεια, πως να μεινει ψυχραιμος ο αλλος οταν παει να γραψει.

    Μαθηματικα; Ουτε καν. Αποστηθιση τυπων, μεθοδολογιων, ασκησεων οπως λες κι εσυ.

    Ξεφτιλα;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. αρε Θεμη πολυ σε νιωθω..αρκει η εικονα των ταξεων μας για να καταλαβει κανεις το κατα ποσον υπαρχει καλλιεργεια της κριτικης ικανοτητας και της φαντασιας στο σχολειο (και το φροντιστηριο σε πολλες περιπτωσεις). μπαινεις και βλεπεις ενα ματσο παιδια να αντιγραφουν και να παπαγαλιζουν την καθε ασκηση ,ορισμο κλπ..μεθοδολογιολαγνεια..ψυχασθενεια που θα λεγε και ενας φιλος μαθηματικος..

    ετσι εχουν καταντησει οι επιστημες μας τελικα..και μετα αντε να πεισει κανεις καποιον να ασχοληθει ΣΟΒΑΡΑ με τα μαθηματικα πχ..οταν αυτο που του δειχνεις σαν μαθηματικα επι τοσα χρονια δεν εχει καμια σχεση με την πραγματικοτητα...

    χωρια το ξεφτιλικι της κοινωνιας με τις πανελληνιες.ολ ταιμ κλασικ η εικονα του αριστουχου στα καναλια το καλοκαιρακι να μας λεει πως τα καταφερε να γινει λαμπρος επιστημων..ουφ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Δυστυχως αγαπητε εξαδελφε εχετε απολυτο δικιο. και οχι μονο επιβραβεται το τιποτα, ξερω, οπως και ολοι φαντάζομαι ανθρώπους πολυ ξυπνιους και ενδιαφεροντες που π.χ. η εκθεση τους καταποντιζεται διοτι δεν υπακούει σε φορμες και τη γενικοτερη παπαρολογια που θερειται σωστη. οσο ειναι ανεκτη και ισοβαθμη η αποστηθιση με την κριτικη σκεψη και φαντασία τοσο θα διαιωνιζεται το μπαχαλο, διοτι τελικα δεν ειναι θέμα συστήματος αλλα νοοτροπιας, το συστημα μπορει να προσαρμοστει σε μια σωστή νοοτροπια(πχ με αλλαγη θεματων), αλλα μια λαθεμενη νοοτροπια ποτε δεν θα αξιοποιησει ενα ικανοποιητικο συστημα. προς θεου δεν λεω οτι το συτημα που εχουμε ειναι σωστό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Επί τούτου - οι νόρμες και η κανονικότητα είναι κακό πράγμα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ναι, έτσι έχουν τα πράγματα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Sωστός ρε. Έτσι έχουνε τα πράματα, χάλια κανονικά. Και το παρατηρώ αυτό ακόμα και στην τάξη μου που είμαι ακόμα Β' Γυμνασίου. Ξέρεις πόσο με απωθεί αυτό από τα μαθηματικά; Απίστευτα πολύ.

    Έγραψα μια έκθεση στο διαγώνισμα των νέων ελληνικών, γράφοντας 90% ίδια με αυτά που έγραψες. Τελικά βαθμολογήθηκε 9/10 και πήρα το 19αρι μου.

    Συνέχισε έτσι. Ίσως αν γραφτούν ακόμα δέχα χιλιάδες τέτοια, να αλλάξει κάτι και να ιδρώσει κάποιο αυτί.


    Γουελ νταν.


    Κουέρτης γαρ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Δε βλέπω το λόγο γιατί να δημοσιευτεί μια τέτοια επιστολή. Όλοι ξέρουν τι γίνεται, μα όλοι δηλώνουν πως δεν γίνεται.
    Όπως και με τόσα άλλα πράγματα, έτσι και με το θέμα της Παιδείας, μας αρέσει ως κοινωνία να εθελοτυφλούμε και να νομίζουμε οτι "επειδή το παιδί μπήκε στο Πανεπιστήμιο προορίζεται για επιστήμονας -με ανεβασμένο prestige".
    Τα 19 και τα 20 δεν έχουν αντίκρυσμα (τουλάχιστον τις περισσότερες φορές) στο μυαλό του μαθητή, αλλά στην ικανότητα του να "παπαγαλίζει" και να γράφει όσα θέλουν να ακούσουν οι καθηγητές.
    Έτσι είναι, και γι' αυτό ευθυνόμαστε και εμείς ως μαθητές σε ένα βαθμό. Δε λέω πως το σύστημα είναι άμοιρο ευθυνών, ίσα-ίσα αυτό έχει το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης. Όμως κι εμείς πρέπει να προσπαθήσουμε ώστε να αλλάξει αυτό.
    Πάντως, αν έγραφες για κάτι πιο "πιασάρικο" θα το δημοσίευαν. Ή αν έστελνες την επιστολή στην "Espresso"!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Είχα προτάσεις και για μοντέλο ρε φίλε αλλά ήθελε κοιλιακούς και το 'ριξα στο blogging.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Πολύ καλό κείμενο, επίθεση κατά αυτών που θέλουν την τεχνοκρατία να κυριαρχεί στην (ακόμα και στην ανώτατη)παιδεία.
    Είναι τραγικό ο τρόπος με τον οποίο σκέφτονται τα νέα παιδιά. Εσύ λες "οι αριστούχοι δεν είναι παρά στρατιώτες καλά εκπαιδευμένοι στο να κατακτούν το τίποτα, για το οποίο τίποτα και επιβραβεύονται".
    Θα ήθελα να σου πω πως δεν συμφωνώ με την γενίκευση αλλά ναι όντως υπάρχει ένα μεγάλο ποσοστό παιδιών που αδυνατεί να αντεπεξέλθει στην κριτική σκέψη που απαιτεί η επιστήμη που ακολούθησε.
    Βέβαια θα ήθελα να σκεφτείς και το ποσοστό των παιδιών που πραγματικά είναι το κάτι διαφορετικό από τους άλλους, αλλά για λόγους όχι μόνο πως είναι το σύστημα στην παιδεία αλλά και στην κοινωνία γενικότερα επιλέγουν σχολές με άμεση επαγγελματική εγκατάσταση ποδοπατώντας τα όνειρα τους(Απόδειξη κοίτα τις φετινές βάσεις....)!
    Έτσι καταλήγω πως για να πετύχεις την αλλαγή στο σύστημα της παιδείας που ονειρεύεσαι(και εγώ) πιστεύω πως πρέπει πρώτα να αλλάξει η νοοτροπία της ίδιας της κοινωνίας για την παιδεία! Αποκτώντας συνείδηση για την σημασία της παιδείας έπειτα θα είναι άμεση(θα είναι πλέον επιτακτική-αναπόφευκτη) η αλλαγή από το δημοτικό ,το γυμνάσιο, το λύκειο, τα τεχνικά σχολεία(που πιστεύω δεν έχει και εκεί δοθεί το σωστό βάρος από την πολιτεία) μέχρι τα πανεπιστήμια.

    ΑπάντησηΔιαγραφή