Πέμπτη, 5 Μαρτίου 2009

Γενικότερα περί Παιδείας

Επεκτείνοντας σχετικά τη θεματολογία του ιστολογίου δημοσιεύω ένα γράμμα μου στην Ελευθεροτυπία το οποίο -μαντέψτε- δεν δημοσιεύτηκε ποτέ.

ΒΑΡΒΑΡΟΙ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΒΑΡΒΑΡΩΝ


Καλησπέρα σας,

Είμαι κι εγώ ένας από τους αριστούχους του γενικού λυκείου, με πολλά αποκομισθέντα μόρια από τις πανελλαδικές εξετάσεις του. Τα ονόματα, τα πρόσωπα και οι καταστάσεις είναι ήσσονος σημασίας. Σας γράφω απλώς για να εκφράσω την αγανάκτηση, το παράπονο και τη γνώμη μου για το φιάσκο το οποίο ονομάζεται πανελλαδικές εξετάσεις, για το τι πιστεύεται γι’ αυτό και τι πραγματικά ισχύει. Έχω την αφέλεια να πιστεύω ότι τα γράμματα τα οποία δημοσιεύετε κατά καιρούς είναι πραγματικά, έχω την αφέλεια να πιστεύω ότι το γράμμα μου αυτό θα διαβαστεί, θα αξιολογηθεί και θα έχει ίδιο δικαίωμα με οποιοδήποτε άλλο στη δημοσίευση, πως ένας απλός πολίτης χωρίς «δόντια», τανάλιες και μέσα έχει δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση.

Το «λούκι» αυτό, στο οποίο μπαίνουν και βγαίνουν από το πουθενά εκατό χιλιάδες δεκαεφτάρηδες το χρόνο έχει ήδη πολλά στραβά κι ανάποδα, έχει όμως πολύ πλάκα και ιδιαίτερο ενδιαφέρον ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό του, το πως η κοινωνία (ο περίγυρος, τα Μ.Μ.Ε. κ.τ.λ.) σ’ αυτή την όμορφη χώρα αντιμετωπίζει τους επιτυχόντες των εξετάσεων αυτών. Μένει –για κάποιο λόγο, σε πείσμα όλων των ερευνών τύπου PIZA κ.τ.λ.- η εντύπωση ότι οι επιτυχόντες αυτοί διαθέτουν μεγάλη επιστημονική επάρκεια επάνω στα αντικείμενα στα οποία υποτίθεται ότι εξετάσθηκαν και είναι έτοιμοι να ατενίσουν το μέλλον και ν’ ανταπεξέλθουν με ευχέρεια στο μελλοντικό επιστημονικό τους έργο. Είναι, παρ’ όλα αυτά, τουλάχιστον σε όποιον βρίσκεται μέσα στο χώρο (θέλω να πιστεύω), πρόδηλο το γεγονός ότι το συμπέρασμα αυτό απέχει παρασάγγας από την πραγματικότητα.

Δεν καταλαβαίνω, αλήθεια, το πως και το γιατί χαρακτηρίζονται τα θέματα ως απευθυνόμενα σε «καλούς γνώστες (π.χ.) των μαθηματικών ή της φυσικής». Σας διαβεβαιώνω αγαπητοί αναγνώστες, ο βαθμός στον οποίο λάβαμε γνώσεις αληθινών μαθηματικών, ή έστω, οι βάσεις για τις γνώσεις που θα έλθουν, καλλιέργεια του επιστημονικού και κριτικού πνεύματος είναι εφάμιλλος του βαθμού στον οποίο εγώ είμαι εξπέρ στο τρομπόνι (ναι, δεν έχω περάσει ποτέ έξω από Ωδείο). Είναι αξιοθαύμαστο το να μιλάμε για άξιους επιστήμονες, για αριστούχους των μαθηματικών, όταν η προσέγγιση που γίνεται στο μάθημα είναι απροκάλυπτα βαθμοθηρική, όταν η προσέγγιση αυτή περιλαμβάνει την αποστήθιση τεχνασμάτων, επί λέξει θεωρίας, ασκήσεων (!!) και τη σαφή αποθάρρυνση του μαθητή από το να καλλιεργήσει στον οποιονδήποτε βαθμό τις ανησυχίες του, τις πιο δημιουργικές απορίες του και γενικότερα την πλήρη απαξίωση του γνήσιου επιστημονικού, ανήσυχου και κριτικού πνεύματος. Όταν ανερυθρίαστα και με επικρότηση του κοινού εκφέρονται στην τάξη απόψεις όπως χαρακτηριστικά είχα ακούσει «Εντάξει, δεν πειράζει, ελάτε τον Ιούλιο να σας εξηγήσουμε τι γίνεται, απλά μάθετέ το απ’ έξω τώρα.». [Γιατί όχι άλλωστε, οι καθηγητές (ιδιαίτερα των φροντιστηρίων) τη δουλειά τους κάνουν, το ψωμί για την οικογένειά τους βγάζουν και από τη στιγμή που το σύστημα τούτα ζητάει αυτά και θα κάνουν. Αλλού θα πρέπει να αναζητηθούν οι ευθύνες – αυτό όμως το γράμμα μου δεν αφορά αυτήν την κουβέντα.]

Οι αριστούχοι, και δεν αποτελεί αυτό μυστικό, των εξετάσεων του κράτους μας, οι φερόμενοι στις εφημερίδες, στα περιοδικά και στις λοιπές έντυπες πασαρέλες των ημερών ως οι λαμπαδηδρόμοι της επιστήμης, ως η έμψυχη συνέχεια των αρχαίων Ελλήνων (είναι αλήθεια αξιοθαύμαστο το πως καταφέραμε να καταστρέψουμε τόσο μεγάλο έργο διαφωτισμού και αφύπνισης σε τόσο λίγο χρόνο με το παρόν σύστημα, το πόσο γρήγορα και δραματικά καταφέραμε να αδρανοποιήσουμε γενιές και γενιές) δεν είναι παρά τα λεγόμενα «παπαγαλάκια», δεν είναι παρά στρατιώτες καλά εκπαιδευμένοι στο να κατακτούν το τίποτα, για το οποίο τίποτα και επιβραβεύονται. Είναι άνθρωποι οι οποίοι πολλές φορές και λόγω της διαδικασίας αυτής καταλήγουν στο να μισούν τις επιστήμες και να τις έχουν στο μυαλό τους συνδέσει αποκλειστικά με τον τρόπο απόκτησης χρημάτων, κοινωνικού κύρους ή οποιασδήποτε άλλης αρρωστημένης σκέψης έχει καταφέρει να γίνει έρμαιο το ελληνικό πανεπιστήμιο.

Αυτά τα ολίγα από εμένα, ήθελα απλά να φωνάξω το παράπονό μου και να ενημερώσω όποιους ίσως δεν τυγχάνει να γνωρίζουν τι συμβαίνει στα ελληνικά λύκεια, όπως π.χ. τους πανεπιστημιακούς (και μπορείτε να το επιβεβαιώσετε αυτό) οι οποίοι διαμαρτύρονται κάθε τόσο για το επίπεδο της σκέψης των φοιτητών τους.

Πάτρα, 26/6/2008
Θέμης Πανταζάκος

Με ειλικρινή εκτίμηση